Sarı Nokta Hastalığında Gözlük, Büyüteç ve Filtre Camlar

Göz Sağlığı · Az Görenler

Sarı nokta hastalığında gazete okumak, televizyon izlemek ve dışarı çıkmak nasıl kolaylaşır?

Hastalığın takibi göz doktorunuzun işi. Bizim işimiz başka bir soruyla ilgili: kalan görmeyi günlük hayatta nasıl daha iyi kullanırsınız? Büyüteçleri, teleskopik gözlükleri ve filtre camları hangi durumda ne işe yaradıklarıyla anlattık.

Sarı nokta hastalığı tanısı almış bir yakını olanların bize en sık sorduğu soru şu: "Gözlüğünü yenilesek daha iyi görür mü?" Çoğu zaman cevap "biraz" olur. Çünkü sarı nokta hastalığında (tıbbi adıyla makula dejenerasyonu) sorun gözün numarasında değil, gözün arkasındaki, keskin görmeyi sağlayan küçük bölgede. Yeni bir gözlük görüntüyü netleştirir ama tam baktığınız yerdeki bulanıklığı ya da lekeyi silmez.

Bu, yapılacak bir şey olmadığı anlamına gelmiyor. Doğru büyütme, doğru ışık ve doğru filtreyle okumak, televizyon izlemek, yemek yapmak ya da sokakta rahat yürümek çoğu kişi için yeniden mümkün oluyor. Bu ürünlerin genel adı görme yardımcıları; az görenler için hazırlanmış büyüteçler, gözlükler ve filtre camlar.

Sarı nokta hastalığında gözlük neden yetmiyor?

Gözün arkasındaki tabakanın (retina) tam ortasında, okumayı, yüzleri tanımayı ve ince işleri sağlayan küçük bir bölge var: makula, halk arasındaki adıyla sarı nokta. Sarı nokta hastalığında bu bölge zarar görüyor. Kişi baktığı yerin ortasında bir bulanıklık, gri bir leke ya da eğrilmiş çizgiler görmeye başlıyor. Çevre görmesi ise çoğu zaman yerinde kalıyor. Bu yüzden hastalar genellikle evin içinde rahatça dolaşıp gazetedeki yazıyı okuyamadıklarını anlatır.

Görme yardımcılarının mantığı basit: yazıyı ya da nesneyi büyütünce görüntü retinada daha geniş bir alana yayılıyor ve hasar görmemiş kısımlar da görüntüyü yakalıyor. İyi aydınlatma ve güçlü kontrast da gözün işini ayrıca kolaylaştırıyor. Hastalığın ne olduğunu, tiplerini ve belirtilerini daha ayrıntılı merak ediyorsanız makula dejenerasyonu nedir sayfamıza bakabilirsiniz.

Evde sarı nokta testi: Amsler ızgarası

Amsler ızgarası, ortasında bir nokta olan kareli bir çizelge. Göz doktorlarının sarı nokta hastalarına evde düzenli bakmaları için verdiği basit bir kontrol aracı. Tanı koymaz; ama görmenizde yeni bir değişiklik olduğunu erken fark etmenizi sağlar.

1. Varsa okuma gözlüğünüzü takın.
2. Izgarayı 30–40 cm uzakta, iyi ışıkta tutun.
3. Bir gözünüzü elinizle kapatın ve açık gözünüzle ortadaki noktaya bakın.
4. Gözünüzü noktadan ayırmadan çevredeki çizgilere dikkat edin: düz mü, dalgalı mı, bir yerde silik ya da boşluk var mı?
5. Aynısını diğer gözünüzle yapın.

Çizgilerde daha önce olmayan bir eğrilme, kırılma ya da boşluk görürseniz bir sonraki kontrol gününü beklemeyin, göz doktorunuzu hemen arayın. Ekrandan da bakabilirsiniz ama kâğıda basılmış ızgara daha güvenilir. Yazdırmak için hazırladığımız sayfayı buradan indirebilirsiniz (PDF); A4 kâğıda tam sayfa basın. Testin ayrıntılarını evde sarı nokta hastalığı testi yazımızda anlattık.

Amsler ızgarası. Ortadaki noktaya bakın; çizgiler düz görünmeli.

Hangi iş için hangi görme yardımcısı?

Az görenler için tek bir gözlük yok. İnsanlar genellikle bir ürünle başlayıp sonra ikinci bir ürüne ihtiyaç duyar: Gazete için ışıklı bir büyüteç, televizyon için teleskopik bir gözlük, dışarısı için filtreli bir gözlük gibi. Aşağıdaki tabloda Eschenbach'ın ürünlerinden örneklerle en sık karşılaştığımız ihtiyaçları topladık:

Görme yardımcıları tıbbi cihaz sınıfında olduğu için fiyatlarını sitede yayınlamıyoruz. Merak ettiğiniz ürünün güncel fiyatını WhatsApp'tan sorabilirsiniz.

Büyüteçler: el, ayaklı ve elektronik

Işıklı el büyüteçleri genellikle ilk alınan ürün. Sarı nokta hastalığında ışık, büyütme kadar önemli olduğu için LED aydınlatmalı modelleri öneriyoruz; ışık kâğıdın üzerine düştüğünde yazı hem büyüyor hem belirginleşiyor. Eschenbach'ın mobilux LED serisi 3 kattan 12,5 kata kadar farklı büyütmelerde üretiliyor. Burada sık yapılan bir hata var: "En güçlüsünü alalım" demek. Büyütme arttıkça merceğin çapı küçülür ve bir bakışta görülen harf sayısı azalır. Doğru büyütme, okumak istediğiniz yazıyı rahatça okutan en düşük büyütmedir.

Ayaklı büyüteçler kâğıdın üzerine konur ve odak mesafesi sabit olduğu için elinizi yukarı aşağı oynatmanız gerekmez. Uzun okumalarda ve eli titreyen kullanıcılarda el büyütecinden çok daha az yorar. Masa başında çalışanlar için lambalı modeller de var.

Elektronik büyüteçler, optik büyütecin yetmediği durumlarda devreye giriyor. Kamerası yazıyı ekrana aktarıyor; büyütmeyi, parlaklığı ve renkleri istediğiniz gibi ayarlayabiliyorsunuz. Birçok sarı nokta hastası siyah zemin üzerindeki beyaz yazıyı daha rahat okuyor; bu cihazlarda bu tek tuşla yapılıyor. Fiyatları optik büyüteçlerden belirgin şekilde yüksek olduğu için genellikle ikinci adım olarak düşünülüyor.

Bu arada elinizdeki akıllı telefon da iyi bir yardımcı. Kamera uygulamasındaki yakınlaştırma, ayarlardaki büyük yazı ve ekran okuyucu seçenekleri ücretsiz ve çoğu kişi bunların varlığından habersiz. Ürün listelerimiz için el ve okuma büyüteçleri ile ayaklı büyüteçler sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Büyüteçli ve teleskopik gözlükler

Büyüteçli okuma gözlükleri iki elin serbest kalmasını istiyorsanız iyi bir seçenek. Normal okuma gözlüklerinden çok daha güçlüler ve içlerindeki prizmalar iki gözün birlikte çalışmasına yardım ediyor. Tek şartı, yazıyı normalden yakın tutmak; gazeteyi 15–25 cm'ye getirmek ilk günlerde garip gelebilir. Alışma süresi kişiden kişiye değişiyor.

Teleskopik gözlükler küçük dürbünlerin bir gözlük çerçevesine yerleştirilmiş hâli gibi düşünülebilir. Eschenbach'ın max serisi üç farklı iş için ayrı ayrı tasarlanmış:

• maxTV: Yaklaşık 3 metreden televizyon izlemek için. Ekranı iki kat büyük gösteriyor, görüş alanı geniş.
• maxDETAIL: Yaklaşık 40 cm'deki işler için: bilgisayar, örgü, kart oyunu, küçük tamirler.
• maxEVENT: Tiyatro, konser, sinema ve maç gibi uzaktaki bir sahneyi izlemek için.

Üçünde de sağ ve sol göz ayrı ayrı ayarlanabiliyor; hafif miyop ya da hipermetropsanız gözlüğünüzü çıkarıp bunları takabiliyorsunuz. Astigmatı düzeltmiyorlar, bu yüzden yüksek astigmatı olanlarda numaralı gözlüğün üzerine takılan klips modelleri daha uygun. Teleskopik gözlükle yürünmez. Büyütme mesafe algısını değiştirdiği için oturarak ve tek bir işe bakarken kullanılır. Tüm modeller için teleskopik gözlükler ve büyüteçli okuma gözlükleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Filtre camlar: kamaşmaya ve silik görüntüye karşı

Sarı nokta hastalarından sık duyduğumuz şikâyetlerden biri kamaşma: güneşli bir günde dışarı çıkınca ya da içeride parlak bir lambanın altında her şey bir anda beyazlaşıyor, gözün toparlanması uzun sürüyor. Bir diğeri de kontrast kaybı: kaldırım kenarı, basamak ya da tabaktaki yemek zeminden ayırt edilemiyor.

Filtre camlar (kenar filtreli ya da renk süzer camlar) ışığın mavi ağırlıklı kısa dalga boylarını belirli bir noktadan itibaren kesiyor. Sonuçta dünya sarı, turuncu ya da kırmızımsı bir tona bürünüyor ama kamaşma azalıyor ve kenarlar daha belirgin görünüyor. Burada iki seçeneğimiz var:

• Eschenbach filtre gözlükleri: asensys serisi 450, 511, 527 ve 550 nm gibi farklı kesme noktalarında üretiliyor. ambelis serisinde ise ışığa göre koyulaşan (fotokromik) ve polarize seçenekler var; içeride ve dışarıda kullanılabiliyor. İkisi de hazır çerçeveli gözlük ya da mevcut gözlüğünüzün üzerine takılan klips olarak bulunuyor.
• Novax terapötik camlar: Beta Optik'in Novax markası TF serisi filtreleri 450 nm'den 600 nm'ye kadar farklı kesme noktalarıyla üretiyor. Bu camlar gözlük numaranıza göre yapılabildiği için ayrı bir güneş gözlüğü taşımanız gerekmiyor; numaralı gözlüğünüz aynı zamanda filtre gözlüğünüz oluyor.

Hangi tonun işe yarayacağını önceden kesin olarak söylemek mümkün değil. Novax da filtreli camların seçimi için standart bir kriter olmadığını, kişinin farklı tonları karşılaştırıp en rahat ettiğini seçmesi gerektiğini belirtiyor. Aynı hastalıkta bir kişi açık sarıyla rahat ederken bir diğeri koyu turuncuyu tercih edebiliyor. Bu yüzden tonu birlikte, dışarıda ve içeride deneyerek seçmek en doğrusu.

Şunu da açıkça söyleyelim: filtre camlar görme konforunu artırır; sarı nokta hastalığını önlediğini ya da ilerlemesini durdurduğunu söyleyemeyiz. Ayrıntılar için az gören filtre camları, terapötik filtreler ve Novax gözlük camları sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Evde küçük değişiklikler, büyük farklar

Hiçbir ürün almadan yapılabilecek düzenlemeler de var ve çoğu zaman en büyük farkı bunlar yaratıyor:

• Işığı yaklaştırın. Tavandaki lamba yetmez. Okurken ışık omzunuzun arkasından, kâğıda yakın bir yerden gelsin; ışığın gözünüze doğrudan vurmamasına dikkat edin.
• Kontrastı artırın. Açık renk tabağa koyu yemek, koyu renk kupaya açık renk içecek. Beyaz tezgâhta koyu renk kesme tahtası kullanın.
• Kenarları işaretleyin. Merdiven basamaklarının kenarına, kapı eşiğine ve prizlerin çevresine parlak renkli bant yapıştırın.
• Büyük yazıyı tercih edin. Büyük tuşlu telefon ve kumanda, büyük rakamlı saat ve takvim işleri çok kolaylaştırıyor.
• Düzeni değiştirmeyin. Eşyaların her zaman aynı yerde durması, görmenin azaldığı dönemde bile evde rahat hareket etmeyi sağlıyor.

Bir de ilginç bir alışkanlık var: bazı sarı nokta hastaları farkında olmadan tam karşıya değil, biraz yana bakarak okumaya başlıyor. Bu, görüntüyü retinanın sağlam kalan kısmına düşürmenin bir yolu. Göz doktorları ya da az görenlerle çalışan uzmanlar bu bakış şeklinin geliştirilmesi için yönlendirme yapabiliyor.

Doğru ürünü nasıl seçiyoruz?

Az gören ürünlerinde doğru seçim ürünün kendisinden çok onu seçerken sorulan sorulara bağlı. Bize gelirken şunları getirmeniz ya da yazmanız işimizi çok kolaylaştırır:

• Göz doktorunuzun son raporu ya da reçetesi: görme düzeyi ve gözlük numarası.
• En çok hangi işte zorlandığınız: gazete mi, ilaç kutusu mu, televizyon mu, sokakta yürümek mi?
• Hangi mesafede ve ne kadar süre okumak istediğiniz.
• Kamaşmanın sizi ne kadar rahatsız ettiği; içeride mi, dışarıda mı daha çok?

Eschenbach ürünlerini ve Novax filtre camları sipariş üzerine getiriyoruz. Numaralı filtre camlar ve teleskopik gözlükler kişiye göre ayarlandığı için seçim aşamasında acele etmemek gerekir. Yakınınız için bilgi almak istiyorsanız WhatsApp'tan durumu kısaca anlatmanız yeterli; hangi ürünlerin uygun olabileceğini birlikte değerlendirelim. Tüm ürün gruplarını az gören ürünleri sayfamızda bulabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Ürün bilgileri Eschenbach Optik ve Beta Optik (Novax) tarafından yayımlanan bilgilere dayanır. Ürün görselleri üreticilere aittir.