Retinis Pigmentosa Nedir?

👁 GÖZ SAĞLIĞI · GÖZ HASTALIKLARI

Retinitis Pigmentosa (Gece Körlüğü) Nedir?

Halk arasında "tavuk karası" denen retinitis pigmentosa, retinanın ışığa duyarlı hücrelerinin ilerleyici, kalıtsal bozulmasıdır. İlk belirtisi gece körlüğü, ardından görme alanının çevreden daralmasıdır. Bu rehberde belirtilerini ve güncel yaklaşımları anlatıyoruz.

💬 WhatsApp'tan Sorun 📞 Bize Ulaşın

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı/tedavi yerine geçmez. Tanı, tip belirleme ve genetik danışmanlık için bir göz hekimine başvurun.

Retinitis pigmentosa nedir?

Retinitis pigmentosa (RP), retinanın ışığa duyarlı sinir hücrelerinin ilerleyici dejenerasyonu ile giden kalıtsal bir hastalıktır. Önce düşük ışıkta ve çevresel görmeden sorumlu rod (çubuk) hücreleri hasar görür; ilerledikçe merkezi ve renkli görmeden sorumlu koni hücreleri de etkilenir. Genellikle her iki gözü simetrik etkiler ve zamanla ilerler.

Retinitis pigmentosa: gündüz tünel görüş ve gece loş ortamda gece körlüğü

Belirtileri nelerdir?

Gece körlüğü (niktalopi): En erken ve tipik belirti — loş/karanlık ortamda görme ciddi azalır, nesnelere çarpma.
Çevresel (periferik) görme kaybı: Görme alanı dıştan içe daralır — tünel görüş. Yandaki nesneler fark edilemez.
Merkezi görmede azalma: Çok ileri evrede okuma ve detay görme zorlaşır.
Nadiren ışık çakmaları (fotopsi).

🧬 Genetik mi, kaç yaşında başlar?

Evet, RP genetik bir hastalıktır; olguların yarısından fazlası kalıtsaldır ve 80'den fazla gen mutasyonu neden olabilir (otozomal dominant, resesif veya X'e bağlı). Belirtiler genellikle erken çocuklukta (gece körlüğü) veya ergenlikte başlar. İlerleme hızı genetik tipe göre değişir; bazı tipler yavaş, bazıları 50'li yaşlarda ciddi görme kaybına yol açar.

Tedavisi var mı?

Hasar gören hücreleri tamamen geri getirecek kesin bir tedavi henüz yoktur. Ancak ilerlemeyi yavaşlatmak ve yaşam kalitesini artırmak için yaklaşımlar mevcuttur:

Destekleyici: Bazı tiplerde (hekim kontrolünde) A vitamini palmitat ve antioksidanlar seyri yavaşlatabilir; UV korumalı güneş gözlüğü retina hasarını yavaşlatmaya yardımcı olur; RP'de sık görülen katarakt cerrahi ile düzeltilebilir.
Gen terapisi: Belirli gen mutasyonlarında onaylı tedaviler (ör. Luxturna).
Kök hücre ve retina protezleri (biyonik göz): Araştırma ve ileri vakalarda sınırlı görme sağlayan deneysel/gelişen yöntemler.

Sıkça Sorulan Sorular

RP ile mutlaka kör olunur mu?

İlerleme hızı tipe göre çok değişir. Birçok kişi uzun yıllar kullanılabilir görme korur; bazı tiplerde ileri kayıp olur. Erken tanı ve takip önemlidir.

Gözlük RP'yi tedavi eder mi?

Gözlük eşlik eden kırma kusurunu düzeltir, hastalığı durdurmaz. Düşük görme yardımcıları ve uygun aydınlatma günlük yaşamı kolaylaştırabilir.

Çocuğuma geçer mi?

RP kalıtsaldır; aktarım riski kalıtım tipine göre değişir. Aile planlaması için genetik danışmanlık faydalıdır.

Vitamin almalı mıyım?

Bazı tiplerde A vitamini/antioksidan faydalı olabilir ama yüksek doz her tipte uygun değildir ve zararlı olabilir. Yalnızca hekim önerisiyle kullanın.

İlgili içerikler

🔎 Renk Körlüğü Nedir? → 🔎 Makula Dejenerasyonu → 🔎 Göz Tansiyonu (Glokom) →

📍 Karşıyaka · Alsancak · Bornova